Podział majątku wspólnego:
- na wniosek jednego z małżonków
- o ile nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu

Zarządzenia tymczasowe:
1. o obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny przez czas trwania procesu
2. o sposobie roztoczenia w tym czasie pieczy nad dziećmi
3. o zakresie i sposobie korzystania z mieszkania
4. o wydanie potrzebnych małżonkowi przedmiotów
3 i 4 – tylko na wniosek
Czynami zawinionymi są:
- jednostronne zerwanie pożycia, nawet jeśli powodem tego było głębokie uczucie do os. 3
- zatajenie faktu posiadania pozamałżeńskiego dziecka
- lekkomyślne postępowanie, nawet jeśli przyczyną tego nie są ujemne cechy charakteru
- dobrowolne usunięcie ciąży, co doprowadziło do braku potomstwa
- brutalne naruszanie godności i nietykalności osobistej małżonka
- złośliwe przeciwstawianie się podjęciu pracy przez żonę

Wyjątki od zasady rekryminacji:
1. gdy 2 strona się zgadza
2. gdy odmowa zgody byłaby sprzeczna z zasadami współżycia społecznego

z tego orzecznictwo dalej wydedukowało, że mimo winy można rozwodu udzielić gdy:
a. małżonek niewinny się zgadza. Może cofnąć zgodę aż do wyroku, także 2 instancji
b. gdy małżonkowi który odmawia zgody chodzi o forsę lub z niskich pobudek
c. gdy wina leży po obu stronach
d. gdy rozkład nastąpił nie tylko z powodu winy 1 małżonka, ale również przez czynniki obiektywne, np.: chorobę psychiczną 2 małżonka

Zakres kognicji sądu rozwodowego. Treść wyroku

W wyroku muszą się znaleźć rozstrzygnięcia:
a. o rozwiązaniu małżeństwa
b. z czyjej winy
c. o alimentach dla dzieci
d. o alimentach dla żony
e. o wspólnym mieszkaniu
f. o podziale majątku wspólnego
ponadto w toku procesu sąd wydaje zarządzenia tymczasowe

Zasada integralności wyroku rozwodowego – apelacja do całego
1) alimenty dla żony
2) mieszkanie, podział majątku
Zasada wyłączności postępowania rozwodowego

Orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa
Data – uprawomocnienia się wyroku

Orzeczenie o winie
Sąd ma obowiązek wypowiedzieć się co do winy 1 lub 2 małżonków albo żadnego.
Na żądanie m. – bez orzekania o winie. Zgodny wniosek o nie orzekanie o winie nie jest równoznaczny ze zgodą na rozwód, może być zgłoszony jako wniosek ewentualny

Orzeczenie o władzy rodzicielskiej
Zawarte w wyroku rozwodowym postanowienia mogą być zmienione przez sąd opiekuńczy, ale tylko jeśli zmieniły się okoliczności
Prawo polskie nie przewiduje ugody rodziców

SKUTKI ROZWODU – wyrok konstytutywny, ex nunc
1) żona ma 3 mce (t. zawity) na złożenie wniosku o powrót do starego nazwiska
2) majątek – ułamki
3) odszkodowanie za cierpienia i szkody możliwe niezależnie
ODDALENIE POWÓDZTWA – za jakiś czas można znowu

LEGITYMACJA CZYNNA W PROCESIE O UNIEWAŻNIENIE MAŁŻEŃSTWA
1. tylko małżonkowie – unieważnienie małżeństwa z powodu przeszkód: wieku, ubezwłasnowolnienia, choroby psychicznej, powinowactwa, przysposobienia
2. każdy, kto ma w tym interes prawny (także majątkowy) – bigamia, pokrewieństwo
3. tylko 1 małżonek – gdy małoletnia żona zaszła w ciążę, unieważnienia może żądać tylko ona; a z powodu wadliwości pełnomocnictwa małżonek, który tego pełnomocnictwa udzielił

A/ legitymacja czynna – TYLKO:
- małżonek
- opiekun małżonka całkowicie ubezwłasnowolnionego
- kurator procesowy, gdy nie wiadomo gdzie mieszka małżonek pozwany
!! prokurator dopiero po pozwie może się dołączyć

b/ przesłanki
- POZYTYWNA : trwały i zupełny rozkład pożycia
- NEGATYWNE :
· wina małżonka żądającego rozwodu (rekryminacja)
· dobro dziecka
· zws

- zgoda matki na przysposobienie jej dziecka przez konkubenta oznacza, że ona sama utraci nad dzieckiem władzę rodzicielską
- osoby pozostające w konkubinacie nie mogą wspólnie przysposobić dziecka ani wspólnie pełnić funkcji opiekuna
- nie można stosować analogicznie przepisów o małżeństwie

Współwłasność konkubentów może powstać tylko na ogólnych zasadach prawa cywilnego

Jeżeli mąż ma kochankę i wspólnie z nią nabywa przedmioty majątkowe, to mogą one stanowić współwłasność męża, żony i kochanki

Faktyczną wspólnotę regulują tzw. umowy konkubenckie, a w razie ich braku – przepisy najbardziej do konkretnych sytuacji adekwatne. U celów umów konkubenckich leży raczej ukształtowanie stosunków osobistych.

1. różność płci
2. jednoczesna obecność (na wsi czasami zjawiali się oddzielnie, jak mieli akurat wolną chwilę)
3. zgodne oświadczenia nupturientów, złożone osobiście
przez pełnomocnika tylko wtedy, gdy:
a. ważne powody
b. zezwolenie sądu
c. pełnomocnictwo na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym i wymieniające osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte. To samo przy formie wyznaniowej
4. udział czynnika oficjalnego – kierownik, konsul lub osoba wyznaczona do wykonywania funkcji konsula

Przy wyznaniowym dodatkowo:
1. odrębne oświadczenie przed albo po w usc
2. akt małż. sporządza kierownik usc – termin zawity 5 dni (!przy vis maior- zawieszony)
Małżeństwo jest zawarte w chwili oświadczenia w obecności duchownego. Sporządzenie aktu dopełnia tego skutku konstytutywnego z mocą wsteczną (condictio iuris).

Przesłanki formalno-porządkowe:

Ich niezachowanie nie ma wpływu na samo zawarcie małżeństwa; odpowiedzialność służbowa i dyscyplinarna urzędnika

Przesłanki wspólne:
1. dokumenty (tożsamości, odpis skrócony aktu urodzenia, ewentualnie dowód ustania albo unieważnienia poprzedniego małżeństwa, zezwolenie na zawarcie małżeństwa)
sąd może zwolnić od tego obowiązku jeśli założenie dokumentów napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody
2. cudzoziemiec – dokument stwierdzający że może zawrzeć małżeństwo, chyba że sąd go zwolni ustalając dopuszczalność małżeństwa
3. pisemne zapewnienie że n. nic nie wiedzą o okolicznościach wyłączających zawarcie małżeństwa

W formie cywilnej:

zawarcie w wybranym usc przez nupturientów. Kierownik może się zgodzić w uzasadnionych przypadkach na zawarcie poza lokalem
małżeństwo nie może być zawarte przed upływem miesiąca od złożenia przez n. pisemnych oświadczeń że nic nie wiedzą o przeszkodach. Z ważnych powodów kierownik może się jednak zgodzić na ślub wcześniejszy
kierownik powinien odmówić udzielenia ślubu jeśli się dowiedział o przeszkodach, a jak ma wątpliwości to do sądu
uroczysta forma, 2 pełnoletnich świadków
akt małżeństwa niezwłocznie po ślubie albo po ustaniu przeszkody, deklaratoryjny. W formie wyznaniowej – konstytutywny

W formie wyznaniowej:

kierownik wydaje zaświadczenie o braku przeszkód, które jest ważne przez 3 miesiące
kierownik powinien odmówić wydania zaświadczenia jeśli się dowiedział o przeszkodach, a w razie wątpliwości – do sądu
duchowny nie powinien udzielić ślubu, jeśli nie dostał od kierownika zaświadczenia
duchowny powinien poinformować n. co to jest małżeństwo w prawie polskim, bo biedaki na pewno tego nie wiedzą
duchowny powinien teraz wysmażyć swoje zaświadczenie i wysłać je kierownikowi

grupy przesłanek potrzebnych
1/ przesłanki ISTNIENIA
2/ przesłanki FORMALNO-PORZĄDKOWE
3/ PRZESZKODY

Przesłanki identyczne dla obu form: (cywilnej lub wyznaniowej – konkordatowe z 10 kościołami)
a. różna płeć
b. jednoczesna obecność
c. zgodność oświadczeń wyrażających wolę zawarcia małżeństwa
analogiczne – obecność czynnika oficjalnego
dodatkowe przy wyznaniowej – zawarcie m. podlegającego prawu wewnętrznemu kościoła lub związku wyznaniowego i sporządzenie aktu małżeństwa przez kierownika usc

niedopełnienie którejkolwiek z przesłanek – matrimonium non existens

ustalenie
- deklaratywne: jedyny wymóg to posiadanie interesu prawnego
- konstytutywne: tylko, gdy ustawa przewiduje
dochodzenie nie podlega przedawnieniu; ograniczenia terminami zawitymi tylko z przepisów szczególnych
- zaprzeczenie ojcostwa
- żądanie unieważnienia uznania dziecka
W sprawach niemajątkowych prokurator może brać udział tylko, gdy mówi o tym ustawa (legit. prawnomaterialna)
1. art. 22 – ustalenie (nie)istnienia małżeństwa, unieważnienie
2. art. 86 – ustalenie (zaprzeczenie) pochodzenia dziecka – !! to jedyna podstawa do zaprzeczenia macierzyństwa
3. art. 127 – rozwiązanie przysposobienia